คุยกับเฒ่าเคราขาว (7) เมื่อเคราร่วงติดหวี

คำถาม เวลาหวีเครา แต่งหนวด แล้วมีขนหลุดออกมาทุกครั้งเลย จะเป็นอะไรไหมครับ เป็นห่วงเหลือเกิน?

คำตอบ หลุดมาเส้นสองเส้นต่อวัน สำหรับคนไว้หนวด หรือสักห้าเส้นสิบเส้นต่อวัน สำหรับคนไว้เคราเต็ม ไม่เป็นไรครับ ไม่ต้องกังวล

==========================



วันก่อน อ่านโพสต์หนึ่งของสมาชิกในกลุ่มที่กล่าวไว้ว่า เห็นหนวดร่วงเส้นหนึ่งแล้วรู้สึกแย่มากๆ

ผมเลยได้ไอเดียว่า ครั้งนี้เรามาคุยกันเรื่องอาการร่วงของหนวดเครากันครับ

================================

หนวดเคราเราซึ่งก็เป็นขนแบบ androgenic hair (ขนที่เจริญเติบโตขึ้นเป็นเส้นใหญ่ได้ด้วยฮอร์โมนเพศ) นั้น ก็มีวัฏจักรการเจริญเติบโตเช่นเดียวกันกับขนส่วนอื่นๆ บนร่างกาย นั่นคือ เริ่มจากช่วงการเจริญเติบโตออกมาจากรูขุมขนเป็นช่วงที่เรียกว่า anagen phase ช่วงที่รากขนเริ่มชะลอการเจริญเติบโตลง ความเร็วในการเจริญเติบโตของขนเริ่มหยุดลงเรียกว่า catagen phase และช่วงที่ขนหยุดเจริญเติบโตแล้ว รากขนเริ่มฝ่อเล็กลง แต่ยังคงยึดอยู่ในรูขุมขน เรียกว่า telogen phase โดยช่วงที่เจริญเติบโตนั้น อาจมีอายุได้หลายเดือนไปจนถึงหลายปี ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดความยาวสูงสุดของหนวดเคราของเราว่าจะยาวได้มากที่สุดเท่าใด และบนหน้าของเรานั้น ขนแต่ละเส้นแต่ละตำแหน่ง ก็อาจจะมีระยะเวลาการเจริญเติบโตที่ไม่เท่ากันได้ ทำให้คนที่ไว้เครายาวมากๆ จะเริ่มเห็นว่าปลายของเครานั้นมีความหนาน้อยกว่าเคราบริเวณที่ติดกับคาง เพราะขนเคราจำนวนหนึ่งนั้นอาจจะเข้าสู่ช่วงการหยุดเจริญเติบโตแล้ว

สำหรับช่วงที่เส้นขนเริ่มชะลอการเจริญเติบโตนั้น กินเวลาประมาณสองสามสัปดาห์ ส่วนช่วงที่หยุดการเจริญเติบโต จะกินเวลาประมาณสามสี่เดือน ก่อนที่จะหลุดร่วงออกไปตามธรรมชาติ จากนั้นรูขุมขนจะอยู่ในช่วงการพักตัว (dormant state) จนกว่าจะเริ่มผลิตขนในวัฏจักรใหม่ขึ้นมา

===================================

เจ้าขนในช่วง telogen phase นี้เองครับ ที่เป็นขนที่เวลาเราหวีหนวดเครา หวีผม ฯลฯ จะเกิดการติดหวีตามออกมาด้วย ทั้งนี้ก็เพราะรากขนนั้นเริ่มฝ่อตัวลงไปมีขนาดเล็กกว่าปกติ ทำให้เมื่อเราหวีผม แรงดึงของหวีก็จะสามารถดึงเส้นขนเหล่านี้ติดออกมาได้โดยง่าย รูขุมขนที่เส้นขนหลุดร่วงออกไปแล้ว ก็อาจจะเข้าสู่ช่วงพักระยะหนึ่ง ก่อนที่ขนในวัฏจักรใหม่จะเจริญเติบโตมาแทนที่ หรือสำหรับคนที่คอยดูแลไม่ให้เส้นขนเคราร่วง ขนวัฏจักรใหม่ก็อาจจะเริ่มขึ้นได้ในทันที และดันขนเก่าออกไปให้หลุดออกไปเองในที่สุด

คราวนี้ก็มาถึงความห่วงใยของบรรดาผู้ไว้หนวดเครา นั่นก็คือ กลัวว่าหนวดเคราจะร่วง แล้วหนวดเคราจะแหว่ง หรือบางลง หรอมแหรม ไม่สวย  และมาถึงคำถามที่ว่า ในเมื่อขนมันจะต้องมีวัฏจักรที่หลุดร่วงไป ดังนั้นหากหวีหนวดเคราแล้วมันร่วงออกมาห้าเส้นสิบเส้น   หมายความว่ากำลังจะแย่แล้วใช่ไหม

=====================================

ก่อนจะไปตอบคำถามข้างต้น มีเกร็ดความรู้เบื้องต้นที่ผมอยากจะเล่าให้ฟังเพิ่มเติมอีกเล็กน้อยครับ

* จำนวนเส้นขนบนหนวดเคราสำหรับผู้ชายโดยทั่วไป (ทั่วโลก) มีจำนวนที่ประมาณ 15000-30000 เส้น (สำหรับคนที่มีเคราเต็ม-full beard แน่นอนว่าคนที่มีแต่หนวดหรือมีแค่เคราแพะ จำนวนเส้นขนก็จะลดลงไปกว่านี้ และคนที่มีค่าความหนาแน่นของเส้นขนต่อพื้นที่ต่ำ ก็จะมีจำนวนเส้นขนน้อยกว่าคนที่มีค่าความหนาแน่นของเส้นขนต่อพื้นที่สูงกว่า)

* ความหนาแน่นของเส้นขนต่อพื้นที่สำหรับผู้ชายโดยทั่วไป จะอยู่ที่บริเวณหนวด และคาง มากที่สุด (สังเกตว่า ระยะห่างของรูขุมขนของหนวดและเคราตรงคางจะหนาแน่นกว่าจุดอื่นโดยทั่วไป

* เส้นขนที่อยู่ในช่วงหยุดการเจริญเติบโตแล้ว มีสัดส่วนประมาณสิบเปอร์เซ็นต์ของเส้นขนทั้งหมด

* ความเร็วในการเจริญเติบโตของเส้นขนอยู่ที่ประมาณหนึ่งเซ็นติเมตรถึงหนึ่งนิ้วต่อเดือน (หรือประมาณห้านิ้วถึงหนึ่งฟุตต่อปี ทั้งนี้ เส้นขนแต่ละเส้นอาจจะมีความเร็วในการเจริญเติบโตที่ไม่เท่ากันได้)

====================================

จากข้อมูลข้างบน สมมติที่ตัวเลข 10000-15000 เส้น (คนไทยโดยทั่วไปที่มีเคราเต็ม) ก็จะมีเส้นขนที่อยู่ในช่วง telogen อยู่ประมาณ 1000 เส้น ซึ่งจะใช้เวลาประมาณสามเดือนหรือประมาณ 100 วัน ดังนั้นเมื่อคิดตามหลักสถิติแล้ว ก็จะพบว่า จะมีขนที่หลุดร่วงไปได้ถึง 10 เส้นต่อวันตามธรรมชาติ (ข้อมูลจากบางแหล่งในต่างประเทศบอกว่า การร่วงของหนวดเคราประมาณ 50 เส้นต่อวันเป็นเรื่องปกติ แต่อย่าลืมครับว่าตำราเหล่านั้นบอกว่า จำนวนเส้นขนบนหนวดเคราของฝรั่งนั้น มีตัวเลขตั้งแต่ 30000 ไปจนถึง 100000 เส้นเลยทีเดียวครับ)

และถ้าเกิดไว้แค่หนวดหรือแค่เคราแพะพื้นที่เล็กๆ ล่ะ น่าจะใช้ตัวเลขใดดี หากคำนวณโดยคร่าวๆ พื้นที่หนวดจะมีแค่ประมาณสิบเปอร์เซนต์ของพื้นที่หนวดเคราทั้งหมด (และตามปกติแล้ว ความหนาแน่นของเส้นขนตรงหนวดจะสูงกว่าที่อื่น) เนื่องจากผมไม่สามารถหาตัวเลขโดยประมาณจากแหล่งต่างๆ ในต่างประเทศมาได้ ก็เลยขอประมาณว่ามีไม่น้อยกว่า 1000 เส้นล่ะกัน หรือคนที่มีหนวดหรอมแหรมหน่อย ตัวเลขก็น่าจะอยู่ที่ประมาณ 300-500 เส้น นั่นหมายความว่าจำนวนเส้นขนที่อยู่ในระยะ telophase จะอยู่ที่ประมาณ 30-100 เส้น เมื่อคำนวณระยะเวลาการเจริญเติบโตเฉลี่ยที่ 100 วัน ก็หมายความว่า อัตราการหลุดร่วงของเส้นขนที่ 1 เส้นต่อสามวัน ไปจนถึง 1 เส้นต่อวัน เป็นเรื่องปกติครับ

สรุปให้เข้าใจง่ายๆ อีกทีหนึ่งครับ สำหรับคนไว้หนวดเพียงอย่างเดียว เห็นเส้นขนหนวดหลุดมาหนึ่งเส้นเวลาหวีหนวด ไม่ต้องตกใจครับ มันเป็นเรื่องธรรมชาติ   และสำหรับคนไว้เคราอย่างผมนี่ เวลาผมหวีเครา อาจจะหลุดออกมาห้าเส้นสิบเส้น ก็เป็นเรื่องธรรมชาติเช่นกันครับ

===================================

แต่ก็นั่นแหละครับ  ถึงแม้จะบอกว่า หลุดมาหนึ่งเส้น ไปจนถึงห้าเส้นสิบเส้น เป็นเรื่องธรรมชาติ แต่ผมก็เชื่อว่า หลายๆ คนก็อยากให้เส้นขนหนวดเคราของเรานั้น อยู่ในที่ในทางในรูขุมขน จนกว่าขนเส้นใหม่ในวัฏจักรใหม่มันจะขึ้นมาแทนที่

ดังนั้น เรามีวิธีใดบ้าง ที่จะช่วยรักษาเส้นขนหนวดเคราให้มันอยู่ได้ยืนยาวนานๆ ไม่หลุดออกมาง่ายๆ

มาดูวิธีการเลยครับ

1) การรักษาความสะอาดและคุณภาพของเส้นขนและผิวหนังให้ดี

โดยการล้างหน้าและผิวหนังใต้หนวดเคราให้สะอาดทุกวัน ควบคุมความมันใต้ผิว ลดโอกาสการที่เชื้อราเติบโต ที่จะส่งผลทำให้รูขุมขนและรากขนไม่แข็งแรง ลดการอุดตันของรูขุมขนที่ทำให้เกิดสิว ซึ่งทำได้โดยการใช้โฟมล้างหน้า(แบบที่ไม่มีสารลดแรงตึงผิว SLS) สำหรับคนที่ต้องทำงานสกปรกมากๆ ก็ควรล้างด้วยแชมพูและใช้ครีมนวดผมช่วยบำรุง แต่สำหรับคนที่มีอาการแพ้แชมพูหรือครีมนวด ให้หันมาใช้โฟมล้างหน้าทำความสะอาดแทน และหมักเคราด้วยน้ำมันมะกอกหรือน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็นสักสองสามครั้งต่อสัปดาห์ ก็ช่วยให้เสันขนนุ่ม มีสุขภาพดีขึ้นได้ครับ

2) การบำรุงคุณภาพเส้นขนให้นุ่มลื่น ไม่ติดหวี

เส้นขนที่แห้ง จะทำให้การหวีผมเกิดแรงดึง กระชาก และทำให้เส้นขนหลุดตามออกมาได้ง่าย การทำให้เส้นขนนุ่มและลื่น จะช่วยลดแรงดึงที่เกิดจากการหวีจัดรูปทรง และลดการหลุดร่วงก่อนเวลา เราสามารถบำรุงเส้นขนได้ในหลายรูปแบบ ตั้งแต่การใช้น้ำมันมะกอกบริสุทธิ์นวดหนวดเครา (ประมาณสิบถึงสิบหน้านาทีก่อนอาบน้ำ ทำสักประมาณสามครั้งต่อสัปดาห์) การใช้น้ำมันเคราชโลมหลังอาบน้ำ (ใช้ประมาณสามถึงห้าหยด เทลงบนฝ่ามือ แล้วชโลมให้ทั่วหนวดเครา) น้ำมันเคราที่มีคุณภาพดีจะไม่ทำให้เกิดการอุดตันเกิดสิวตุ่มแดงอีกด้วยครับ

3) ระวังเวลาการหวีจัดทรงหนวดเครา

เวลาเราหวีจัดทรงหนวดเครา ระวังการหวีในลักษณะที่สร้างแรงดึงหรือกระตุกเส้นขนหนวดเครา (และถ้าไม่ได้ดูแลให้เส้นขนนุ่มและลื่น ก็จะทำให้การหวีสร้างแรงดึงหรือแรงกระตุกได้มากขึ้นอีกต่างหากด้วยครับ) โดยให้ระมัดระวังในขณะที่หวี ให้เส้นขนวิ่งผ่านไปโดยไม่เกิดการดึงกระชาก (หากหวีติด ก็หยุดและค่อยๆ ลดเส้นขนที่ผ่านหวีลง และหวีค่อยๆ) ก็จะลดการที่เส้นขนในช่วง telogen phase นั้นหลุดติดหวีตามออกมา และลดการกระเทือนต่อรูขุมขน ที่จะทำให้เส้นขนนั้นหลุดร่วงออกมาได้ในภายหลังอีกด้วย

วิธีหนึ่งที่ช่วยลดแรงดึงในการหวีหนวดเครา คือการเลือกใช้หวีที่ทำจากเขาสัตว์ เช่นเขาจามรี หรือใช้หวีที่ไม่เกิดไฟฟ้าสถิตย์ในขณะหวี หวีพลาสติกทั่วไปนั้น เวลาเราหวีผ่านเส้นขนหนวดเครา จะเกิดไฟฟ้าสถิตย์ขึ้นและทำให้เกิดแรงดึงดูดเส้นขนกับฟันหวี ในสภาพที่ความชื้นต่ำๆ เช่นในช่วงหน้าหนาว หรือในห้องแอร์ เราจะสามารถทดลองใช้หวีพลาสติกธรรมดา กับหวีเขาจามรีหวีเคราเปรียบเทียบดูผลได้เลยครับว่า หวีเขาจามรีจะหวีผ่านเคราได้ลื่นกว่าหวีพลาสติกมาก (ประสบการณ์ตรงเลยครับ)

4) ระวังการดึง กระชาก ของเส้นขนหนวดเครา

ในช่วงเวลานอน คนที่ไว้เครายาว ปลายเคราอาจถูกทับและดึง หรือในขณะแต่งตัว ขับรถ (เคราติดเข็มขัดนิรภัย- นี่เป็นปัญหาที่ผมเจอประจำ) หรือโดนคนอื่นกระชากเคราเล่น แรงกระทำต่อเคราจะส่งผลทำให้เกิดการกระทบกระเทือนที่รากขน และทำให้เส้นขนอาจหลุดล่วงได้ในวันสองวันต่อมา

ถ้าไม่สามารถหลีกเลี่ยงในการที่เคราไปติดนู่นนี่นั่น ก็อาจจำเป็นที่จะต้องเล็มเคราให้สั้นลงบ้างครับ

อีกกรณีหนึ่งที่ผู้สันทัดกรณีต่างประเทศเตือนไว้ นั่นคือ คนที่ไว้หนวดเคราหลายคน เวลาว่างๆ อารมณ์ดีๆ มักจะชอบลูบหนวดเคราตนเอง ซึ่งการลูบหนวดเครานั้นไม่ได้เกิดแรงดึงหรือแรงกระทำที่รุนแรงต่อเส้นขน แต่บางคนไม่ได้แค่ลูบครับ แต่ไปบิดม้วนเส้นขนของหนวดเคราเล่นเป็นประจำ ติดเป็นนิสัย การหมุนม้วนเส้นขนไปมา จะสร้างการกระทบกระเทือนต่อรากขนได้มาก และจะทำให้เส้นขนในช่วง telogen phase หลุดออกมาได้ง่ายและเร็วขึ้น (ผู้สันทันกรณีท่านนั้นบอกว่า เขาทำจนกระทั่งเกิดรอยแหว่งตรงบริเวณที่ชอบปั่นเส้นขนเล่น จนต้องเลิกทำไปในที่สุด)

5) การบำรุงผิวหนังและสภาพร่างกายให้ดี

นั่นคือการดูแลรับประทานอาหารให้ดี ให้มีสารอาหารที่จะมาหล่อเลี้ยงเส้นขนให้เจริญเติบโตได้อย่างดี (ดูรายละเอียดจากบทความที่เคยลงไปให้แล้วครับ) นอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ ทำจิตใจให้ร่าเริงแจ่มใส ไม่เครียดจัดเป็นเวลานานๆ หรือกล่าวโดยสรุปก็คือ การบำรุงร่างกายให้เส้นขนสามารถเจริญเติบโตได้อย่างมีประสิทธิภาพที่สุดนั่นเองครับ